Quera/vibe-coding-college-specs
1
0
Fork 0
Code Issues Pull Requests Actions Packages Projects Releases Wiki Activity
Files
fe8b764bcc5a37ff1368b9e5dced037987e01d29
vibe-coding-college-specs/chapters/12-deployment-and-shipping/02-lesson-web-basics-domain-dns-ssl-cdn/spec.md

12 KiB
Raw Blame History

مشخصات درس‌نامه: الفبای وب برای انتشار؛ دامین، هاست، DNS، گواهی SSL و شبکه CDN

  • شناسه در سیلابس: L12.3
  • فصل: فصل ۱۲: انتشار روی اینترنت (Ch 12)
  • نوع محتوا: 📘 درس‌نامه متنی
  • زمان تقریبی مطالعه: ۱۸ دقیقه
  • پیش‌نیازهای مستقیم: L12.2 (محیط‌های توسعه و تولید)

۱. اهداف یادگیری (Learning Objectives - Bloom's Taxonomy)

دانشجو پس از مطالعهٔ این درس‌نامه باید بتواند:

  • درک کند (Understand): نقش ۵ رکن بنیادین شبکه جهانی وب شامل دامنه (Domain)، سرور میزبان (Host/Server)، سامانه نام دامنه (DNS)، گواهی امنیتی (SSL/TLS)، و شبکه توزیع محتوا (CDN) را در تحویل صفحات وب شرح دهد.
  • تحلیل/ارزیابی کند (Evaluate): ساختار انواع رکوردهای پرکاربرد DNS شامل رکوردهای A، CNAME، TXT و NS را تحلیل کرده و تفاوت آدرس‌دهی مستقیم IP با نام مستعار را تمیز دهد.
  • به‌کار ببندد (Apply): نحوه کارکرد رمزنگاری ترافیک با گواهی SSL و چرخه صدور خودکار آن را درک کرده و خطای محتوای ترکیبی (Mixed Content) را در پروژه برطرف کند.
  • ایجاد کند (Create): یک جدول نگاشت ذهنی از رکوردهای مورد نیاز پورتفولیو (اتصال به سرور لیارا/ورسل، اعتبارسنجی مالکیت دامنه، و تنظیمات ساب‌دامین‌ها) تدوین کند.

۲. محدوده و مرزهای محتوا (Scope & Boundaries)

آنچه باید پوشش داده شود (In-Scope):

  1. استعاره آدرس پستی، خانه فیزیکی و دفترچه تلفن ۱۱۸:
    • هاست/سرور: خانه فیزیکی با موقعیت جغرافیایی ثابت (IP).
    • دامنه: آدرس سرراست و خوانای خانه (خیابان ولیعصر، پلاک ۴).
    • سامانه DNS: سامانه ۱۱۸ اینترنت که وقتی نام را می‌گویید، شماره تماس (IP) را تحویل می‌دهد.
  2. کالبدشکافی ساختار یک دامنه اینترنتی (Domain Anatomy):
    • پسوند مرتبه‌اول (TLD: Top-Level Domain): دامنه‌های عمومی (.com, .net)، دامنه‌های تخصصی فنی (.dev, .io)، و دامنه‌های ملی (.ir).
    • نام اصلی دامنه (SLD): برند یا نام شما (مانند alireza-dev).
    • زیردامنه (Subdomain): پیشوندها برای تفکیک بخش‌های پروژه (مانند admin.mysite.ir یا api.mysite.ir).
  3. جعبه ابزار رکوردهای حیاتی DNS:
    • رکورد A (Address): اتصال مستقیم نام دامنه به یک آدرس عددی IPv4 (مثل 185.143.232.10).
    • رکورد CNAME (Canonical Name): اتصال یک نام به نام دامنه دیگر (مانند وصل کردن www یا ساب‌دامین به سرورهای لیارا یا ورسل).
    • رکورد TXT: ثبت کدهای تایید متنی برای اثبات مالکیت سایت به سرچ کنسول گوگل یا فعال‌سازی ارسال ایمیل (SPF/DKIM).
    • رکورد NS (Name Server): تعیین اینکه کدام سرور مدیریت رکوردهای دامنه شما را در دست دارد (ابر آروان یا کلودفلر).
  4. گواهی SSL/TLS و قفل سبز امنیتی:
    • چرا مرورگرها به سایت‌های http:// برچسب «ناامن» (Not Secure) می‌زنند و داده‌ها را رمزنگاری نمی‌کنند؟
    • گواهی‌های رایگان Let's Encrypt و صدور خودکار SSL توسط پلتفرم‌های ابری مدرن بدون نیاز به پرداخت حتی یک ریال.
  5. شبکه توزیع محتوا (CDN - Content Delivery Network):
    • چرا وقتی کاربر در شیراز یا تبریز یا آلمان سایت را باز می‌کند، باید عکس‌ها را از نزدیک‌ترین دیتاسنتر دریافت کند؟
    • کاهش تاخیر، صرفه‌جویی در پهنای باند و مقاومت در برابر قطعی‌های موضعی اینترنت.
  6. کال‌اوت‌های آموزشی و هشدار کوئرا:
    • کال‌اوت بنفش (<details class="violet">): پدیده انتشار DNS (DNS Propagation) و مفهوم زمان انقضا (TTL)؛ چرا اعمال تغییرات DNS گاهی از چند دقیقه تا چند ساعت زمان می‌برد.
    • کال‌اوت سبز (<details class="green">): ابزارهای آنلاین رایگان مثل DNSChecker.org برای بررسی جهانی انتشار رکوردهای دامنه.
    • کال‌اوت قرمز (<details class="red">): خطای محتوای ترکیبی (Mixed Content)؛ اگر سایتی با HTTPS لود شود اما عکسی را با آدرس http:// فراخوانی کند، قفل امنیتی سبز می‌شکند!

آنچه نباید وارد آن شویم (Out-of-Scope):

  • پیکربندی پروتکل‌های مسیریابی لایه زیرساخت نظیر BGP و Anycast.
  • خرید گواهی‌های گران‌قیمت سازمانی EV (Extended Validation) با تاییدیه مدارک شرکتی.

۳. مفاهیم کلیدی و کلمات تخصصی (Key Concepts & Terms)

اصطلاح انگلیسی معادل فارسی مصوب توضیح یک‌خطی ساده
DNS Record رکورد دی‌ان‌اس یک خط تنظیم دستوری در سرور نام که نحوه هدایت ترافیک دامنه به سرویس‌ها را مشخص می‌کند
A Record رکورد نشانی آی‌پی رکورد پایه‌ای DNS که نام دامنه را مستقیماً به آدرس IPv4 سرور متصل می‌نماید
CNAME Record رکورد نام مستعار رکوردی که یک دامنه را به عنوان مستعاری از یک آدرس دامنه اینترنتی دیگر تعریف می‌کند
SSL/TLS Certificate گواهی امنیت ارتباطات سند دیجیتال رمزنگاری که امنیت و محرمانگی تبادل داده میان مرورگر و سرور را تضمین می‌کند
Mixed Content محتوای ترکیبی ناامن وضعیت بارگذاری برخی منابع (عکس، فونت) با پروتکل ناامن HTTP در یک صفحه امن HTTPS
TTL (Time to Live) زمان ماندگاری کش مدت زمانی به ثانیه که سرورهای اینترنت مجاز به ذخیره و بازخوانی نتایج یک رکورد DNS هستند

۴. جایگاه‌های تصاویر و نمودارها (Visual & Diagram Placeholders)

راهنمای ایجنت نویسنده: تمام تصاویر باید در پوشهٔ images/ ذخیره شده و در جدول تک‌خانه‌ای وسط‌چین درج شوند:

  1. تصویر کاور درس: images/cover.png
    • موضوع: شبکه نوری نقشه جهانی وب که کابل‌های فیبر نوری، سرورها، آیکون قفل سبز HTTPS و دامنه‌های متصل را نشان می‌دهد.
  2. سفر یک درخواست از تایپ آدرس تا نمایش صفحه: images/dns-resolution-flow.png
    • موضوع: اینفوگرافیک گام‌به‌گام: کاربر آدرس را تایپ می‌کند \rightarrow استعلام از DNS سرور \rightarrow دریافت IP \rightarrow سرور ابری \rightarrow پاسخ رمزنگاری‌شده HTTPS \rightarrow نمایش صفحه.
  3. کالبدشکافی انواع رکوردهای پرکاربرد DNS: images/dns-records-infographic.png
    • موضوع: تصویر گرافیکی مقایسه‌ای: رکورد A (فلش مستقیم به IP)، رکورد CNAME (فلش به نام دامنه سرور ابری)، و رکورد TXT (متن تایید مالکیت).
  4. نحوه کارکرد شبکه توزیع محتوا (CDN): images/cdn-edge-caching-diagram.png
    • موضوع: دیاگرام کره زمین: سرور اصلی در تهران یا فرانکفورت، و سرورهای لبه CDN در شهرهای مختلف که عکس‌ها را بلافاصله به کاربر محلی تحویل می‌دهند.

۵. بخش‌بندی و ساختار محتوایی پیشنهادی درس‌نامه (README.md)

  1. تیتر اصلی: # الفبای وب برای انتشار؛ دامین، هاست، DNS، گواهی SSL و شبکه CDN
  2. مقدمه: وقتی آدرس سایت خود را در مرورگر تایپ می‌کنید، در آن کسری از ثانیه پشت صحنه چه اتفاق شگفت‌انگیزی در کابل‌های زیر اقیانوس‌ها می‌افتد؟
  3. جدول کاور درس
  4. استعاره ارسال یک بسته پستی از آن سوی دنیا:
    • نام گیرنده (دامنه)، کد پستی عددی (IP)، اداره پست محلی (DNS)، کامیون پلمپ‌شده (SSL)، و انبارهای پخش محلی (CDN).
  5. ساختار دامنه: چگونه یک نام حرفه‌ای برای پورتفولیو انتخاب کنیم؟
    • تفاوت دامنه‌های ملی (.ir) با دامنه‌های بین‌المللی (.com, .dev).
    • ساب‌دامین‌ها و کاربرد آن‌ها در معماری سایت.
  6. سامانه نام دامنه (DNS)؛ دفترچه تلفن نامرئی اینترنت:
    • کالبدشکافی رکوردهای A، CNAME، TXT و NS.
  7. گواهی امنیتی SSL/TLS: پایان دوران برچسب قرمز «ناامن»:
    • چرا گوگل سایت‌های بدون HTTPS را جریمه می‌کند؟
    • صدور خودکار گواهی در پلتفرم‌های مدرن با پروتکل ACME.
  8. شبکه توزیع محتوا (CDN)؛ سرعت موشکی در هر نقطه جغرافیایی:
    • کش کردن فایل‌های استاتیک و سپرهای محافظتی در برابر حملات خرابکارانه.
  9. باکس نکته Quera (<details class="violet">): مفهوم پدیده انتشار DNS (Propagation)؛ چرا بعد از تغییر رکوردها باید کمی صبور باشید و چطور وضعیت جهانی را در DNSChecker چک کنید.
  10. باکس هشدار Quera (<details class="red">): خطای Mixed Content؛ اطمینان حاصل کنید تمام لینک‌های فونت، عکس و اسکریپت‌ها با https:// فراخوانی می‌شوند.
  11. باکس رضایت‌بخش Quera (<details class="green">): اکنون شما به زبان بین‌المللی زیرساخت وب مسلط شده‌اید و آماده انتخاب پلتفرم ابری در درس بعدی هستید.
  12. جمع‌بندی درس‌نامه: تسلط بر مفاهیم بنیادین وب؛ ورود به درس هیجان‌انگیز انتخاب مدل استقرار و پلتفرم‌های ابری (PaaS) در درس بعدی.

۶. معیارهای پذیرش (Acceptance Criteria for Reviewer)

  • ارکان پنج‌گانه وب (دامین، هاست، DNS، SSL و CDN) با استعاره‌های ملموس تبیین گردند.
  • چهار رکورد حیاتی DNS (A, CNAME, TXT, NS) و کاربرد هر یک به صورت دقیق شرح داده شود.
  • اهمیت گواهی امنیتی HTTPS و خطای Mixed Content تشریح شود.
  • مفهوم انتشار DNS و ابزارهای اعتبارسنجی آنلاین معرفی شوند.
Reference in New Issue View Git Blame Copy Permalink