vibe-coding-college-specs/chapters/02-vibe-coding-mindset/03-lesson-tools-landscape/spec.md

مشخصات درس‌نامه: ابزارها Cursor, Claude Code, Codex, Lovable & Bolt (The Tools Landscape)

• شناسه در سیلابس: L2.4
• فصل: فصل ۲: شروع مسیر Vibe Coding (Ch 2)
• نوع محتوا: 📘 درس‌نامه متنی
• زمان تقریبی مطالعه: ۱۲ دقیقه
• پیش‌نیازهای مستقیم: L2.3 (مدل‌های زبانی چطور کد می‌نویسند)

---

۱. اهداف یادگیری (Learning Objectives - Bloom's Taxonomy)

دانشجو پس از مطالعهٔ این درس‌نامه باید بتواند:

• درک کند (Understand): اکوسیستم ابزارهای وایب کدینگ به سه خانوادهٔ اصلی (ابزارهای مبتنی بر مرورگر، ویرایشگرهای هوشمند محلی، و ایجنت‌های خط فرمان / ترمینال) تقسیم می‌شود.
• تحلیل/ارزیابی کند (Evaluate): مزایا، معایب و جایگاه ایده‌آل هر ابزار (Cursor، Claude Code، Codex، Lovable، Bolt و v0) را با یکدیگر مقایسه کند.
• به‌کار ببندد (Apply): استراتژی دومسیره دوره (Dual-Track Strategy) را بشناسد؛ ساخت سریع پروتوتایپ در ابزارهای مرورگری (Lovable/v0) و انتقال به ادیتور محلی (Cursor) و ایجنت‌های ترمینال برای مهندسی واقعی و پایدار.
• تحلیل/ارزیابی کند (Evaluate): درخت تصمیم‌گیری انتخاب ابزار را به کار بگیرد و بر اساس هدف پروژه (پروتوتایپ ۱۰ دقیقه‌ای یا محصول تجاری بلندمدت) ابزار مناسب را برگزیند.

---

۲. محدوده و مرزهای محتوا (Scope & Boundaries)

آنچه باید پوشش داده شود (In-Scope):

1. نقشهٔ اکوسیستم ابزارها (The AI Tool Spectrum):
   • معرفی سه خانواده ابزار بر اساس محیط اجرا و سطح کنترل: ۱. ابزارهای تحت وب و ابری (In-Browser Builders): Lovable, Bolt.new, v0.dev. ۲. ویرایشگرهای هوشمند محلی (AI-Native IDEs): Cursor, Windsurf, VS Code (با اکستنشن‌های Cline/Roo Code). ۳. ایجنت‌های ترمینال و خط فرمان (CLI Agents): Claude Code, OpenCode, Aider.
2. بررسی نقاط قوت و ضعف هر دسته:
   • ابزارهای وب: راه‌اندازی فوری با یک کلیک، بدون نیاز به نصب، خروجی سریع برای ارائه اولیه؛ اما کنترل کمتر روی ساختار داخلی، وابستگی به پلتفرم ابری و هزینه‌های بالاتر در درازمدت.
   • ویرایشگرهای محلی: دسترسی کامل به فایل‌های سیستم، کنترل دقیق Git، قابلیت ادیت موازی چند فایلی؛ نیازمند نصب و درک ساختار فایل‌ها.
   • ایجنت‌های ترمینال: قدرت فوق‌العاده در اجرای خودکار دستورات شل، دیباگ خطاهای تست و بازسازی‌های عمیق فایل‌ها.
3. استراتژی محوری دوره: رویکرد دو مسیره (Dual-Track Workflow):
   • فاز اول (ایده تا پروتوتایپ): استفاده از ابزارهای بصری مرورگری برای دیدن اولین خروجی‌ها.
   • فازهای بعدی (توسعه واقعی و انتشار): تمرکز بر روی Cursor به همراه ابزارهای ترمینال و Git برای کنترل کامل پروژه و ساخت محصولی که پایگاه داده واقعی و امنیت دارد.
4. درخت تصمیم‌گیری انتخاب ابزار (Decision Tree):
   • اگر می‌خواهم یک ایده را سریع به سرمایه‌گذار یا کاربر نشان دهم \rightarrow Lovable / v0.
   • اگر می‌خواهم یک وب‌اپلیکیشن کامل با دیتابیس Supabase بسازم که متعلق به خودم باشد \rightarrow Cursor.
   • اگر می‌خواهم یک خطای سیستمی یا بازنویسی چندپوشه‌ای انجام دهم \rightarrow Claude Code / CLI.
5. کال‌اوت‌های Quera:
   • <details class="violet">: چرایی رویکرد Dual-Track؛ پرهیز از زندانی شدن در پلتفرم‌های صرفاً ابری (Vendor Lock-in).
   • <details class="green">: آرامش خاطر برای مخاطب: نگران یادگیری همه ابزارها نباشید؛ ما گام‌به‌گام و با تمرکز بر ستون اصلی (Cursor + Lovable) پیش خواهیم رفت.

آنچه نباید وارد آن شویم (Out-of-Scope):

• آموزش نصب یا کانفیگ این ابزارها (به‌طور کامل در فصل ۳ پوشش داده می‌شود).
• مقایسه تخصصی نرخ‌های توکن یا خرید اشتراک پولی (در درس بعدی ۲.۵ بررسی می‌شود).

---

۳. مفاهیم کلیدی و کلمات تخصصی (Key Concepts & Terms)

اصطلاح انگلیسی	معادل فارسی مصوب	توضیح یک‌خطی ساده
AI-Native IDE	محیط توسعه یکپارچه هوش مصنوعی‌محور	ویرایشگر کد (مانند Cursor) که ابزارهای ادیت و ایجنت هوش مصنوعی در قلب آن قرار دارد
Browser Builder	سازنده ابری تحت وب	ابزارهایی مثل Lovable یا Bolt که نرم‌افزار را مستقیماً درون مرورگر با پرامپت می‌سازند
CLI Agent	ایجنت خط فرمان	دستیار هوشمندی که در محیط ترمینال اجرا می‌شود و فایل‌ها و دستورات سیستم را مدیریت می‌کند
Vendor Lock-in	قفل‌شدگی به پلتفرم	وابستگی اجباری پروژه به یک سرویس ابری خاص به گونه‌ای که خروج از آن دشوار باشد
Dual-Track Approach	رویکرد دومسیره	شروع چابک در وب و ادامه مهندسی عمیق و استاندارد در ادیتور محلی

---

۴. جایگاه‌های تصاویر و نمودارها (Visual & Diagram Placeholders)

راهنمای ایجنت نویسنده: تمام تصاویر باید در پوشهٔ images/ قرار گرفته و در قالب جدول تک‌خانه‌ای وسط‌چین با کپشن تفصیلی درج شوند:

1. تصویر کاور درس: images/cover.png
   • موضوع: کاور مدرن نمایش‌دهنده چشم‌انداز ابزارهای وایب کدینگ با لوگوهای Cursor، Claude Code، Lovable و Bolt با نورپردازی تیره و نئونی.
2. طیف سه‌گانه ابزارها: images/three-families.png
   • موضوع: اینفوگرافیک تقسیم ابزارها به ۳ دسته: مرورگری (Web)، ادیتور محلی (IDE) و خط فرمان (CLI) به همراه لوگو و ویژگی شاخص هرکدام.
3. نمودار جریان کاری دومسیره (Dual-Track Workflow): images/dual-track-strategy.png
   • موضوع: دیاگرام مسیر دوگانه: از تولید پروتوتایپ سریع در Lovable/v0 در فازهای نخست، اکسپورت به ریپازیتوری Git، تا ادامه توسعه و مقیاس‌بخشی در Cursor و Claude Code.
4. درخت تصمیم‌گیری انتخاب ابزار: images/tool-selection-tree.png
   • موضوع: فلوچارت پاسخ به پرسش‌های کلیدی («هدف چیست؟ زمان چقدر است؟ نیاز به دیتابیس وجود دارد؟») و رسیدن به ابزار مناسب در هر گام.
5. جدول مقایسه‌ای ابزارها: images/comparison-matrix.png
   • موضوع: اینفوگرافیک جدولی مقایسه ۶ ابزار مطرح در شاخص‌های: سهولت استفاده، عمق کنترل، سرعت خروجی و وابستگی به سرویس ابری.

---

۵. بخش‌بندی و ساختار محتوایی پیشنهادی درس‌نامه (README.md)

1. تیتر اصلی: # ابزارها: Cursor, Claude Code, Codex, Lovable & Bolt
2. مقدمه: چرا به جای یک ابزار منفرد، نیازمند یک جعبه‌ابزار تخصصی و هوشمند هستیم؟
3. جدول کاور درس
4. سه خانوادهٔ اصلی ابزارهای وایب کدینگ: تشریح ابزارهای وب، ادیتورهای هوشمند و ایجنت‌های ترمینال.
5. خانوادهٔ اول: وب‌اپ‌های تولید سریع (Lovable, Bolt.new, v0): مزایا، نحوه عملکرد و نقاط محدودکننده.
6. خانوادهٔ دوم: ادیتورهای محلی قدرتمند (Cursor & Windsurf): چرا پادشاه توسعه نرم‌افزار حرفه‌ای هستند؟
7. خانوادهٔ سوم: ایجنت‌های پیشتاز ترمینال (Claude Code & Aider): بازوی توانمند اجرای دستورات و عیب‌یابی عمیق.
8. استراتژی محوری این دوره: رویکرد دو مسیره (Dual-Track): توضیح شفاف نقشه استفاده از این ابزارها در طول فصل‌های دوره.
9. باکس نکته Quera (<details class="violet">): چگونه از تلهٔ Vendor Lock-in فرار کنیم؟
10. درخت تصمیم‌گیری: کدام ابزار برای کدام کار؟: ارائه راهنمای تصمیم‌گیری شفاف برای دانشجویان.
11. باکس اطمینان‌بخش Quera (<details class="green">): تأکید بر اینکه یادگیری این ابزارها مرحله‌به‌مرحله و بدون استرس انجام خواهد شد.
12. جمع‌بندی درس‌نامه: تثبیت دید همه‌جانبه دانشجو نسبت به جعبه‌ابزار وایب کدینگ.

---

۶. معیارهای پذیرش (Acceptance Criteria for Reviewer)

• دسته‌بندی سه‌گانه ابزارها (مرورگر، ادیتور محلی، خط فرمان) به روشنی تشریح شده باشد.
• استراتژی دو مسیره دوره (Dual-Track) با دلیل منطقی و فنی مستند شده باشد.
• درخت تصمیم‌گیری شفاف برای رفع سردرگمی دانشجویان گنجانده شده باشد.
• درس لحن بی‌طرفانه داشته باشد و مزایا و محدودیت‌های هر ابزار را منصفانه نقد کند.