97 lines
11 KiB
Markdown
97 lines
11 KiB
Markdown
# مشخصات درس‌نامه: متودولوژی‌های توسعه نرم‌افزار با AI (AI Software Methodologies & SDD)
|
||
- **شناسه در سیلابس:** `L2.7`
|
||
- **فصل:** فصل ۲: شروع مسیر Vibe Coding (Ch 2)
|
||
- **نوع محتوا:** 📘 درس‌نامه متنی
|
||
- **زمان تقریبی مطالعه:** ۱۲ دقیقه
|
||
- **پیش‌نیازهای مستقیم:** `L2.6` (اصول مهندسی پرامپت)
|
||
|
||
---
|
||
|
||
## ۱. اهداف یادگیری (Learning Objectives - Bloom's Taxonomy)
|
||
دانشجو پس از مطالعهٔ این درس‌نامه باید بتواند:
|
||
- [ ] **تحلیل/ارزیابی کند (Evaluate):** رویکرد غیرحرفه‌ای «پرامپت و دعا» (Prompt & Pray) را با رویکرد مهندسی و پایدار «توسعه مشخصات‌محور» (Spec-Driven Development - SDD) مقایسه کند.
|
||
- [ ] **درک کند (Understand):** چرخهٔ چهار مرحله‌ای SDD شامل: **۱. مشخصات (Specify) $\rightarrow$ ۲. برنامه‌ریزی (Plan) $\rightarrow$ ۳. اجرای ایجنت (Execute) $\rightarrow$ ۴. راستی‌آزمایی انسان (Verify)** چگونه کار می‌کند.
|
||
- [ ] **درک کند (Understand):** چرا ثبت تصمیمات در قالب اسناد شفاف (سند مشخصات یا PRD) مانع از سردرگمی هوش مصنوعی در پروژه‌های بزرگ می‌شود.
|
||
- [ ] **به‌کار ببندد (Apply):** نقش خود به عنوان ناظر و معمار نهایی در حلقه بازخورد را بپذیرد؛ کدهای تغییریافته (Git Diffs یا تغییرات ایجنت) را پیش از تایید، مرور و راستی‌آزمایی کند.
|
||
|
||
---
|
||
|
||
## ۲. محدوده و مرزهای محتوا (Scope & Boundaries)
|
||
|
||
### آنچه باید پوشش داده شود (In-Scope):
|
||
1. **بیماری شایع توسعه شتاب‌زده با هوش مصنوعی (Prompt & Pray):**
|
||
* پرامپت‌نویسی تصادفی و تکراری به این امید که شانس بیاوریم و باگ حل شود!
|
||
* چرا این روش بعد از رسیدن پروژه به بیش از ۳ صفحه به یک فاجعه و قفل کامل پروژه تبدیل می‌شود.
|
||
2. **تولد پارادایم توسعه مشخصات‌محور (Spec-Driven Development):**
|
||
* در دنیای وایب کدینگ حرفه‌ای، ارزان‌ترین و سریع‌ترین بخش کار تولید کد است (توسط هوش مصنوعی انجام می‌شود).
|
||
* گران‌ترین و مهم‌ترین بخش، **روشن کردن دقیق نیت و رفتار مورد انتظار نرم‌افزار** است.
|
||
* نوشتن مشخصات شفاف (چه کارهایی باید انجام شود، داده‌ها چه ساختاری دارند، سناریوهای کاربر چیست).
|
||
3. **چرخهٔ چهار مرحله‌ای حلقه SDD:**
|
||
* **گام ۱: تدوین مشخصات (Specify):** نوشتن سند یا تعریف مرزهای تسک قبل از درخواست کد.
|
||
* **گام ۲: طرح اقدام و برنامه‌ریزی (Plan):** ایجنت مراحل انجام تسک را می‌چیند و گام‌ها را برای بررسی ارائه می‌دهد.
|
||
* **گام ۳: اجرای هوشمند توسط ایجنت (Execute):** ایجنت فایل‌ها را ویرایش و کدهای لازم را اضافه می‌کند.
|
||
* **گام ۴: آزمایش و راستی‌آزمایی انسان (Verify):** کاربر خروجی را در مرورگر یا با تست می‌بیند، بررسی می‌کند و سپس تایید یا اصلاح می‌کند.
|
||
4. **نقش حیاتی انسان در صندلی تایید نهایی:**
|
||
* هوش مصنوعی کد را پیشنهاد می‌دهد؛ شما مسئول بازبینی، تست و کلیک دکمه قبولی هستید.
|
||
5. **پیش‌درآمدی بر فصول بعدی دوره:**
|
||
* در فصل ۴ نحوه نوشتن PRD واقعی با هوش مصنوعی را یاد خواهید گرفت؛ در فصل‌های ۶ و ۷ کدها با همین چرخه تولید می‌شوند و در پروژه‌های ۸ و ۱۴ پیاده‌سازی کامل محصول را تجربه خواهید کرد.
|
||
6. **کال‌اوت‌های Quera:**
|
||
* `<details class="violet">`: چرا شرکت‌های پیشروی جهان و تیم‌های مدرن هوش مصنوعی در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ متدولوژی SDD را جایگزین روش‌های سنتی کرده‌اند؟
|
||
* `<details class="green">`: مژده به دانشجویان: با این متدولوژی شما هرگز در میان صدها خط کد سردرگم نخواهید شد، زیرا نقشه همیشه مشخص است.
|
||
|
||
### آنچه نباید وارد آن شویم (Out-of-Scope):
|
||
- ورود تفصیلی به نگارش تمپلیت‌های PRD، فیچربک‌لاگ یا ابزارهای مدیریت پروژه مثل Jira/Notion (فصل ۴).
|
||
- تشریح تست‌های خودکار نرم‌افزاری با فریم‌ورک‌های Jest یا Pytest (فصل ۹).
|
||
|
||
---
|
||
|
||
## ۳. مفاهیم کلیدی و کلمات تخصصی (Key Concepts & Terms)
|
||
|
||
| اصطلاح انگلیسی | معادل فارسی مصوب | توضیح یک‌خطی ساده |
|
||
| :--- | :--- | :--- |
|
||
| Prompt & Pray | پرامپت و دعا | رویکرد غیرعلمی و تصادفی فرستادن پرامپت‌های کورکورانه به امید درست شدن خودکار کد |
|
||
| Spec-Driven Development (SDD) | توسعه مشخصات‌محور | متدولوژی مهندسی که در آن تولید نرم‌افزار بر پایه اسناد مشخصات و برنامه اقدام شفاف استوار است |
|
||
| Feedback Loop | چرخهٔ بازخورد | فرایند پیوستهٔ آزمایش خروجی ایجنت، مشاهده نتیجه و ارائه راهنمایی تکمیلی به هوش مصنوعی |
|
||
| Verification | راستی‌آزمایی | بررسی و تست واقعی عملکرد نرم‌افزار توسط انسان پیش از پذیرش تغییرات ایجنت |
|
||
| Product Requirements Document (PRD) | سند نیازمندی‌های محصول | سندی جامع که چرایی، اهداف و رفتار دقیق فیچرهای یک نرم‌افزار را پیش از ساخت توصیف می‌کند |
|
||
|
||
---
|
||
|
||
## ۴. جایگاه‌های تصاویر و نمودارها (Visual & Diagram Placeholders)
|
||
> **راهنمای ایجنت نویسنده:** تمام تصاویر باید در پوشهٔ `images/` قرار گرفته و در قالب جدول تک‌خانه‌ای وسط‌چین با کپشن تفصیلی درج شوند:
|
||
|
||
1. **تصویر کاور درس:** `images/cover.png`
|
||
* **موضوع:** کاور مدرن نمایش‌دهنده نقشهٔ معماری دیجیتال (Blueprint) که توسط دست انسان هدایت شده و هوش مصنوعی در حال اجرای خطوط آن است.
|
||
2. **مقایسه پرامپت و دعا در برابر توسعه مشخصات‌محور:** `images/prompt-and-pray-vs-sdd.png`
|
||
* **موضوع:** تصویر مقایسه‌ای: سمت چپ آشفتگی، آزمون‌وخطای بی‌پایان و سرخوردگی (Prompt & Pray) در برابر سمت راست ریل‌گذاری منظم و گام‌به‌گام با سند مشخصات (SDD).
|
||
3. **چرخهٔ چهار مرحله‌ای حلقه SDD:** `images/sdd-four-step-loop.png`
|
||
* **موضوع:** دیاگرام چرخشی ۴ مرحله: ۱. مشخصات (Specify) $\rightarrow$ ۲. برنامه (Plan) $\rightarrow$ ۳. اجرای ایجنت (Execute) $\rightarrow$ ۴. بررسی انسان (Verify).
|
||
4. **جایگاه انسان در فرماندهی بازخورد:** `images/human-in-the-loop.png`
|
||
* **موضوع:** اینفوگرافیک مفهوم Human-in-the-Loop که انسان را در نقطه آغاز (تعیین هدف) و نقطه پایان (تایید کیفیت خروجی) نشان می‌دهد.
|
||
5. **نقشه راه SDD در امتداد فصول دوره:** `images/sdd-course-application.png`
|
||
* **موضوع:** فلوچارت اتصال فصول دوره: فصل ۴ (طراحی سند و تسک) $\rightarrow$ فصل‌های ۶ تا ۸ (پیاده‌سازی مرحله‌ای) $\rightarrow$ پروژه‌های عملی ۱ و ۲.
|
||
|
||
---
|
||
|
||
## ۵. بخش‌بندی و ساختار محتوایی پیشنهادی درس‌نامه (`README.md`)
|
||
|
||
1. **تیتر اصلی:** `# متودولوژی‌های توسعه نرم‌افزار با AI و ورود به دنیای SDD`
|
||
2. **مقدمه ملموس:** چرا توسعه‌دهندگان مبتدی با هوش مصنوعی در بن‌بست گیر می‌کنند؟
|
||
3. **جدول کاور درس**
|
||
4. **پدیده خطرناک «پرامپت و دعا» (Prompt & Pray):** تحلیل آسیب‌شناسانه سردرگمی در پروژه‌ها.
|
||
5. **ظهور متدولوژی توسعه مشخصات‌محور (SDD):** ارزش مشخصه‌نویسی شفاف در عصر هوش مصنوعی.
|
||
6. **چهار گام طلایی چرخه SDD:** تشریح مراحل Specify، Plan، Execute و Verify با یک سناریوی زنده.
|
||
7. **باکس نکته پیشرفته Quera (`<details class="violet">`):** چرا غول‌های فناوری متدولوژی SDD را قلب آینده مهندسی نرم‌افزار می‌دانند؟
|
||
8. **انسان در حلقه فرماندهی (Human-in-the-Loop):** تفاوت ناظر فعال با تماشاگر منفعل.
|
||
9. **ارتباط SDD با مسیر شما در این دوره:** چگونه این متدولوژی ستون فقرات پروژه‌های کوئرا کالج خواهد بود.
|
||
10. **باکس اطمینان‌بخش Quera (`<details class="green">`):** آرامش ذهن و تسلط کامل با اتکا به ریل‌گذاری مشخصات.
|
||
11. **جمع‌بندی درس‌نامه و آماده‌سازی برای آزمون پایانی فصل:** مرور کلیدی‌ترین اصول پیش از ورود به کوئیز.
|
||
|
||
---
|
||
|
||
## ۶. معیارهای پذیرش (Acceptance Criteria for Reviewer)
|
||
- [ ] تفاوت شفاف رویکرد «پرامپت و دعا» با متدولوژی «توسعه مشخصات‌محور» شرح داده شده باشد.
|
||
- [ ] چرخه ۴ مرحله‌ای SDD (مشخصات، برنامه، اجرا، راستی‌آزمایی) همراه با دیاگرام به خوبی مستند شده باشد.
|
||
- [ ] نقش نظارتی انسان در پذیرش یا رد کدهای ایجنت به صراحت تاکید شده باشد.
|
||
- [ ] پل ارتباطی این درس با فصول بعدی (به‌ویژه فصل ۴ و پروژه‌های عملی) برقرار شده باشد.
|